De 9 kenmerken van de narcistische persoonlijkheidsstoornis

narcisme,narcisten,narcist,kenmerken,kenmerk,dsm,narcistische persoonlijkheidsstoornis,persoonlijkheidsstoornis,grootheidswaanzin,grandioos,zelfbeeld,manipulatie,empathie,afgunst,narcistisch misbruik,jasmijn couwenberg,boek,de narcistische wereld ontvluch

Wat zijn de 9 officiële kenmerken van de narcistische persoonlijkheidsstoornis? Wat zijn de effecten hiervan op de naasten? Voorzien van een nadere beschrijving en voorbeelden heb ik het hier op een rijtje gezet. Grandiositeit vormt het belangrijkste kenmerk van de narcistische persoonlijkheidsstoornis. 

 

 

Wat is een persoonlijkheidsstoornis?

Gedrag is als een persoonlijkheidsstoornis aan te merken indien een duurzaam en star patroon aanwezig is van innerlijke ervaringen en gedragingen die duidelijk afwijken van de verwachtingen, wat zich uit op een breed terrein van persoonlijke en sociale situaties. 


Het patroon veroorzaakt in aanzienlijke mate lijden of beperkingen in het functioneren en is stabiel, van lange duur en kan teruggevoerd worden naar de adolescentie of vroege volwassenheid. Het patroon is niet toe te schrijven aan een andere psychische stoornis en is niet het gevolg van bijvoorbeeld drugs, medicijnen of een somatische aandoening.

 

 

De narcistische persoonlijkheidsstoornis

Bij een narcistische persoonlijkheidsstoornis is volgens de DSM-IV sprake van een diepgaand patroon van grootheidsgevoelens (in fantasie of gedrag), behoefte aan bewondering en gebrek aan empathie, beginnend in de vroege volwassenheid en tot uiting komend in diverse situaties, wat blijkt uit 5 of meer van de volgende 9 criteria. 

 

 

1. Kenmerk van narcisme: grootheidswaanzin

'Heeft een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid (bijvoorbeeld overdrijft eigen prestaties en talenten, verwacht als superieur erkend te worden zonder de erbij horende prestaties)'

 

Narcisten zien zichzelf als de meest bijzondere persoon ter wereld, beter dan ieder ander. Zo vond mijn narcistische ex-partner zichzelf altijd veel beter dan zijn collega's en noemde hij zichzelf 'kwaliteitswerknemer' - hoe vaak ik dat woord wel niet gehoord heb...

 

Ze scheppen overdadig op over hun prestaties, die ze kunnen opblazen of verzinnen. Perfect als ze zijn, zijn ze overal bekwaam in en maken ze nooit fouten. Pronken kunnen ze ook met materiele bezittingen. Soms zijn ze succesvol, soms ook niet en liften ze mee op de successen van hun kind of partner, die dan als trofee dient. 

 

Dat narcisten (teveel) van zichzelf houden, is een misverstand. Het lijkt zo, maar ze houden niet werkelijk van zichzelf - integendeel zelfs. Daarom creëren ze een grandioos zelfbeeld: om hun vermeende minderwaardigheid te maskeren

 

 

2. Kenmerk van narcisme: fantasiewereld

'Is gepreoccupeerd met fantasieën over onbeperkte successen, macht, genialiteit, schoonheid of ideale liefde'

 

Narcisten kunnen bijvoorbeeld geloven dat ze uniek, alwetend, almachtig en onschendbaar zijn, of dat ze beroemd zullen worden - zonder iets in die richting te ondernemen. Een ander voorbeeld is een narcist die gelooft alom gewild te zijn: "Het is zo moeilijk om mij te zijn. Alle mannen willen mij en alle vrouwen willen mij zijn. De helft van de vrouwen wil mij ook."

 

Het gaat niet om het geloven in bijvoorbeeld superkrachten. De fantasieën van narcisten zijn juist moeilijk te onderscheiden van de werkelijkheid. "Als iemand gelooft dat hij Napoleon is, ligt er een wereld vol bewijs dat dat niet zo is. Maar als iemand gelooft dat hij slimmer is dan de anderen, is dat iets waarvan het niet zo moeilijk is om erin te blijven geloven, en dit voor de rest van hun leven als realiteit te zien", zegt Steve Blizard op zijn blog over narcisme.

 

Narcisten kunnen ook daadwerkelijk gaan geloven in de leugens die ze aan anderen vertellen. 

 

 

3. Kenmerk van narcisme: speciale status

'Gelooft dat hij 'heel speciaal' en uniek is en alleen begrepen kan worden door, of hoort om te gaan met, andere heel speciale mensen (of instellingen) met een hoge status'

 

Narcisten omringen zich graag met mensen die een hoge status hebben, omdat dit aansluit bij hun imago van 'bijzonder persoon'. In deze mensen zien ze enkel een opstapje om hogerop te komen, of om toegang te verkrijgen tot bepaalde middelen of privileges. 

 

 

4. Kenmerk van narcisme: buitensporige bewondering

'Verlangt buitensporige bewondering'

 

Narcisten zetten zichzelf altijd en overal in het middelpunt van de belangstelling, zodat de buitenwereld hen eindeloos kan bewonderen. Andere mensen vormen het publiek van wie ze een uitbundig applaus willen horen. Ze willen hun grootsheid weerspiegeld zien in jouw ogen.

 

Complimenten worden uitgelokt. Doen narcisten iets voor je of geven ze je een cadeau, dan moet je het bijna uitschreeuwen van geluk en dankbaarheid - anders 'beledig' je hen. Kritiek maakt hen woedend.

 

 

5. Kenmerk van narcisme: bijzondere rechten

'Heeft een gevoel bijzondere rechten te hebben, dat wil zeggen onredelijke verwachting van een uitzonderlijk welwillende behandeling of een automatisch meegaan met zijn verwachtingen'

 

Regels gelden niet voor narcisten. Wel maken ze graag hun eigen regels waar anderen zich aan dienen te houden.

 

Vanwege hun speciale status menen ze automatisch méér rechten te hebben dan anderen. Bijvoorbeeld het onbeperkte recht op jouw bezittingen, geld, tijd en aandacht, maar ook het recht om je te controleren. Ze gaan ervanuit dat jij dit toelaat en hen gehoorzaamt. 

 

Zoals de narcistische moeder die telkens onverwachts aan je deur staat, waarbij ze verwacht dat jij direct alles uit je handen laat vallen om haar te vermaken - het liefst zou ze zien dat je de rode loper uitrolt. Want jij bent toch 'haar' kind? Haar 'status' van moeder zal ze nog eens extra benadrukken: 'Je laat je moeder toch niet staan?', 'Voor je moeder heb je toch wel tijd?' en 'Ik ben toch je moeder!'.

 

 

6. Kenmerk van narcisme: manipulatie

'Exploiteert anderen, dat wil zeggen maakt misbruik van anderen om zijn eigen doeleinden te bereiken'

 

Narcisten zien anderen als gebruiksvoorwerp en manipuleren hen op allerlei manieren om hun zin te krijgen. Soms overduidelijk, soms zo subtiel dat je het niet eens merkt. Onder andere via leugens, misleiding, bedreigingen of door iets in scène te zetten, en door middel van 'gaslighting': het verdraaien van jouw waarnemingen, geheugen, verstand, woorden en gedachten. Maar ook via het geven van kruimeltjes 'liefde'.

 

Als iemand hen geen voordeel (meer) oplevert, gaan ze er ook niet (meer) mee om. 

 

 

7. Kenmerk van narcisme: gebrek aan empathie

'Heeft gebrek aan empathie: is niet bereid de gevoelens en behoeften van anderen te erkennen of zich ermee te vereenzelvigen'

 

Zich bezighouden met jouw gevoelens en behoeften levert narcisten 'niets' op - tenzij ze er handig op kunnen inspelen. Liever zien ze dat jij je gevoelens en behoeften opzij zet omwille van die van hen. Ze vinden dat je je aanstelt wanneer je emotioneel bent of noemen je 'overgevoelig'. Jouw behoeften worden ontkendjij hebt niets nodig, maar zij daarentegen... 

 

'Empathie' is een thema dat iets genuanceerder ligt dan men vaak denkt. Volgens de Amerikaanse psycholoog en onderzoeker Craig Malkin hebben narcisten namelijk geen gebrek aan empathie, maar een verminderde empathie.

 

In mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' lees je meer over onder andere het verschil tussen cognitieve en affectieve empathie, en het kunnen versus willen tonen van empathie, bij zowel narcisten als borderliners.

 

 

8. Kenmerk van narcisme: afgunst

'Is vaak afgunstig of meent dat anderen op hem afgunstig zijn'

 

Het stoort narcisten zodanig wanneer anderen méér hebben of ergens beter in zijn, dat het woede oproept. Want dit is enkel voorbehouden aan hen en dreigt hun grandioze zelfbeeld te verstoren. 


Je moet altijd een niveau onder hen blijven. Dreig je hen voorbij te streven, dan zullen ze proberen je te dwarsbomen óf ervan mee te profiteren. 

 

Ook kunnen narcisten zonder blikken of blozen jouw successen stelen om er zelf mee te pronken. Met mijn narcistische ex-partner gebeurde dit regelmatig: ging er iets fout, dan was het mijn schuld. Ging er iets goed, dan was dat dankzij hem (ook al was het dankzij mij of iemand anders).

 

 

9. Kenmerk van narcisme: arrogantie

'Is arrogant of toont hooghartig gedrag of hooghartige houdingen'

 

Narcisten gedragen zich alsof ze op een troon zitten, neerkijkend op het gewone volk dat in hun ogen 'minder' is. Door anderen naar beneden te halen, krikken ze zichzelf omhoog: zo voelen ze zich beter over zichzelf. 


Ze kunnen zich minachtend uitlaten over anderen, bijvoorbeeld door hen te bespotten of over hen te roddelen.

 

Mijn borderlinemoeder met tevens narcistische trekken lachte voortdurend iedereen uit, zowel in de omgeving als op televisie: 'Wat is zij dik, hè?', 'Wat een lelijke kerel is dat', 'Wat ziet die er raar uit', 'Daar is dat domme mens weer, daar kijken we niet naar'. Nooit hoorde ik haar positief praten over andere mensen.

 

 

Nog veel meer kenmerken van narcisme en borderline

Narcisme en borderline hebben nog veel meer kenmerken. In mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' bespreek ik ieder van deze kenmerken uitgebreid en gedetailleerd:

  • Grootheidswaanzin 
  • Innerlijke leegte 
  • Aantrekken en afstoten 
  • Kinderlijkheid en fantaseren 
  • Paranoïde ideeën 
  • Splitsing 
  • Idealiseren en devalueren 
  • Wisselende stemmingen 
  • Communicatieproblemen 
  • Afgunst en jaloezie 
  • Slachtofferrol 
  • Humor oftewel pesten 
  • Gebrek aan empathie 
  • Gewetenloosheid 
  • Gewelddadigheid
  • Voorwaardelijke liefde 
  • Impulsiviteit 
  • Narcistische en borderlinewoede 
  • Stiltebehandeling 

Wat zijn jouw ervaringen met de bovenstaande kenmerken van de narcistische persoonlijkheidsstoornis? Voel je vrij om hieronder jouw ervaringen te delen. Delen = helen: fijn voor jezelf & fijn voor elkaar!

 

Reactie schrijven

Commentaren: 0

Blijf op de hoogte via de nieuwsbrief & Facebook & Pinterest!

'DE NARCISTISCHE WERELD ONTVLUCHT' | Herken, doorgrond en ontvlucht narcistisch misbruik