Gaslighting bij narcisme en borderline

01-04-2021

Gaslighting bij narcisme en borderline: dit omvat het herprogrammeren van jouw realiteit om je ernstig te laten twijfelen aan jezelf. Je gaat denken dat je gek bent. Aan welke voorbeelden en uitspraken herken je gaslighting nu precies? Wat is de werkwijze? Wat zijn de gevolgen ervan? Alle details die je moet weten over gaslighting heb ik hier voor je op een rijtje gezet. 

Wat is gaslighting?

Gaslighting is een zeer grove, bizarre en verregaande manipulatietechniek en een kenmerk van narcisme/borderline. De narcist/borderliner herprogrammeert jouw realiteit volledig, waardoor jij gaat denken dat je gek bent. Kort gezegd komt het neer op hersenspoeling.

Wat is gaslighting? Gaslighting is erop gericht om jou zoveel mogelijk te laten twijfelen aan jezelf, je waarnemingsvermogen en je gezonde verstand. De realiteit zoals jij die kent (gebeurtenissen, gesprekken, feiten) wordt ontkend of verdraaid, en in plaats daarvan proberen ze jou te laten geloven in een andere, niet-bestaande ziekelijke realiteit die hen beter van pas komt.

Hoe werkt gaslighting precies? 8 manieren

Hoe gaat gaslighting bij narcisme/borderline precies in zijn werk? Dit gebeurt op de volgende 8 manieren.

Narcisten/borderliners:

  1. proberen je iets te laten geloven wat niet waar is, en iets te laten ontkennen wat wél waar is.
  2. bevestigen jou niet in je waarnemingen, herinneringen, gevoelens en gedachten, maar trekken deze in twijfel of ontkennen of verdraaien deze.
  3. (herinneringen aan) gebeurtenissen worden ontkend, verdraaid of zelfs compleet nieuw en tot in detail verzonnen.
  4. ontkennen, verdraaien of verzinnen hun eigen uitspraken en daden.
  5. verzinnen zomaar uitspraken die anderen over jou gedaan zouden hebben.
  6. verstrekken je onjuiste en soms bizarre informatie over andere mensen, de wereld en het leven.
  7. vervalsen bewijzen, zoals documenten, berichten en foto's, gooien deze weg of creëren geheel nieuwe bewijzen.
  8. herschrijven complete levensgeschiedenissen (zoals bij ouderverstoting gebeurt bijvoorbeeld).


Bekende gaslighting-uitspraken van narcisten/borderliners

Deze uitspraken kun je de narcist/borderliner geregeld horen zeggen wanneer hij/zij jou aan het 'gaslighten' is: 

  • 'Je bent gek, je hebt hulp nodig'
  • 'Je bent dement aan het worden'
  • 'Je bent niet normaal'
  • 'Waarom doe je altijd zo raar?'
  • 'Het is maar een grapje'
  • 'Je bent veel te gevoelig'
  • 'Je ziet dingen die er niet zijn'
  • 'Je beeldt het je in'
  • 'Je hebt een levendige fantasie'
  • 'Je kijkt teveel films'
  • 'Je herinnert je de dingen niet juist'
  • 'Jij bent de enige die ik ken die altijd zo moeilijk doet'
  • 'Maar die en die zegt het ook hoor, dat jij gek bent'
  • 'Ik ben de enige die om jou geeft'

Gevolgen van gaslighting: dwaalspoor

Gaslighting verstoort jouw realiteitsgevoel en zelfgevoel op zeer diepgaande wijze. Jij begint ernstig aan jezelf te twijfelen. Je gaat denken dat je gek bent, dat er iets mis is met je, want blijkbaar zie en hoor jij alles totaal verkeerd. Blijkbaar functioneer jij niet zoals je zou moeten functioneren. Je gelooft dat je waardeloos en incapabel bent.

Je krijgt een geheel vertekend beeld van jezelf, de narcist/borderliner, de feiten, andere mensen, de wereld en het leven - zonder te weten dat dit beeld niet klopt. Op basis van dat beeld maak je echter wel bepaalde keuzes die je anders misschien niet zou maken, en maak je bepaalde keuzes niet die je anders misschien wel zou maken.

Je wordt volledig op een dwaalspoor gezet, doordat je in één grote illusie leeft.

Waarom gebruiken narcisten/borderliners gaslighting?

Voor narcisten/borderliners is gaslighting het psychologische spelletje bij uitstek: het is pure hersenspoeling.

Via gaslighting maken zij jou gek, verward en zwak, zodat je nog makkelijker te bespelen bent en als was in hun handen wordt. Hoe meer jij twijfelt aan jezelf, hoe meer ze jou van alles kunnen wijsmaken, ten gunste van zichzelf. Hoe zwakker en dommer jij je voelt, hoe machtiger en slimmer zij zich voelen.

Maar ook vinden ze het gewoon 'grappig' om jou zo in verwarring te zien: narcisten/borderliners zijn ultieme pestkoppen.

Voorbeelden van gaslighting bij narcisme en borderline

Een aantal voorbeelden van hoe gaslighting door narcisten/borderliners er in de praktijk uitziet:

  • Je hoort hen dingen zeggen die ze niet zeggen - ze ontkennen het glashard, terwijl ze het een minuut geleden nog zeiden of het staat zelfs zwart op wit. 'Dat heb ik nooit gezegd', 'Ik weet écht niet waar je het over hebt'. Of ze draaien het om: 'Jíj zei dat, niet ik' of ze beweren iets nog zó nadrukkelijk gezegd te hebben maar dat jij het weer eens vergeten bent.

  • Spullen worden achter je rug om verplaatst, vernield of weggegooid - maar de narcist/borderliner weet zogenaamd nergens van, en vraagt of het wel goed gaat met je?

  • De narcist/borderliner zegt dat het vijf uur is terwijl het zes uur is - de klok zou niet goed lopen of die heeft hij/zij verzet.

  • De narcist/borderliner praat zo onsamenhangend dat je er niets van begrijpt - wat ook precies de bedoeling is om zo de waarheid te verbergen (een mist creëren). 'Ik heb het je toch uitgelegd? Waarom begrijp je het dan niet? Waarom luister je niet? Ik ga het niet nog eens vertellen!'

  • Andere mensen zouden niet te vertrouwen en 'gevaarlijk' zijn en daar moet je bij uit de buurt blijven - zodat jij op het eenzame eilandje met de narcist/borderliner over blijft.

  • Mijn borderlinemoeder ging zó ver dat ze mij zelfs probeerde wijs te maken dat ik helemaal geen vader had - alsof ik enkel van háár afstamde... Daar krijg je gewoon koude rillingen van.


Tip: houd een dagboek bij

Vermoed jij dat er sprake is van gaslighting in jouw relatie en/of familieband met de narcist/borderliner? Gebeuren er vreemde dingen? Twijfel je steeds weer?

Dan kan het raadzaam zijn om een dagboek bij te houden waarin je deze gaslighting-momenten beschrijft. Het kan een geheugensteuntje zijn en handig om op terug te vallen wanneer je weer aan het wankelen wordt gebracht.

Gaslighting is het licht zo langzaam dimmen dat je niet merkt dat het donker wordt

Gaslighting vindt heel geleidelijk en subtiel plaats, waardoor je het niet zomaar opmerkt. Zoals ik beschrijf in mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' (waarin o.a. de 10 fasen van gaslighting uitgebreid worden besproken):

''Het licht wordt zo langzaam gedimd dat je niet merkt dat het steeds donkerder wordt. Dat merk je pas zodra het helemaal donker is, maar dan zie je al niets meer. In deze schemerzone vinden de manipulaties plaats en kan de twijfel goed gedijen. Zoals een plant daglicht nodig heeft, heeft het zaaien van verwarring een donkere omgeving nodig zodat het verborgen blijft.''