Narcisme en borderline: verschillen en overeenkomsten

23-12-2021

Narcisme versus borderline: wát is nu precies het verschil? Of zijn ze hetzelfde? De grootste verschillen zitten hem in de grandiositeit, verlatingsangst en (in)stabiliteit. Maar verder zijn er vooral veel overeenkomsten. In dit blogartikel zet ik de twee grootste verschillen tussen narcisme en borderline op een rijtje.

Narcisme en borderline: dezelfde kenmerken, maar...

Narcisme en borderline hebben veel meer gemeenschappelijke kenmerken dan men denkt. Het verschil zit hem in de manier waarop deze tot uiting komen en vanuit welke intentie.

Zo handelen narcisten in de eerste plaats vanuit hun grandiositeit (ze vrezen vernedering en eisen bewondering) en borderliners vanuit extreme verlatingsangst (ze vrezen verlating en eisen fysieke en emotionele nabijheid).

Verschil: de narcist eist bewondering, de borderliner nabijheid

Narcisten creëren een grandioos zelfbeeld om hun vermeende minderwaardigheid te maskeren. Andere mensen vormen hun publiek. De narcist heeft zichzelf al goedgekeurd; het applaus maakt het plaatje compleet.

Borderliners creëren een samensmelting om niet alleen te hoeven zijn. Andere mensen vormen zodanig hun verlengstuk dat verlating aanvoelt als het verliezen van een ledemaat wat hen tot de meest extreme acties in staat stelt.

Kortom: narcisten zorgen dat anderen zich aan hen vastklampen; borderliners klampen zichzelf vast aan anderen.

De Amerikaanse psycholoog Daniel S. Lobel noemt een voorbeeld van het verschil tussen narcistische en borderlineouders: de borderlineouder voelt zich bedreigd door de andere mensen waarmee het kind omgaat en zal proberen hen te elimineren. De narcistische ouder ziet die mensen juist als publiek en zal zo met hen omgaan dat ze tegen hem/haar zullen opkijken.

Verschil: de narcist is stabieler dan de borderliner

Dat grandioze zelfbeeld zorgt ervoor dat de narcist relatief stabiel is. Narcisten 'weten' wie ze zijn en pronken hiermee bij anderen; borderliners weten niet wie ze zijn en zoeken zichzelf bij anderen wat resulteert in een wankel en wisselend zelfbeeld.

Deze instabiliteit bij borderliners zie je ook terug in onder andere de impulsiviteit, snel wisselende stemmingen en het idealiseren en devalueren van anderen.

Een voorbeeld van het verschil in (in)stabiliteit: narcisten kunnen het slachtoffer spelen, maar lang niet zo schaamteloos en hysterisch zoals borderliners dat doen. Narcisten hebben hun reputatie hoog te houden: zij staan liever bekend als machtig, groots en fantastisch dan als zwak en hulpbehoevend. Borderliners kunnen de slachtofferrol zelfs aannemen om zichzelf van een identiteit te voorzien.

Narcisme en borderline kunnen elkaar afwisselen

Heeft iemand beide stoornissen, dan kan dit gedrag zich afwisselen waardoor je er als naaste helemaal niets meer van begrijpt.

Zo lag mijn narcistische ex-partner met tevens borderlinetrekken het ene moment letterlijk op de grond te kermen dat hij zo zielig was en het andere moment klopte hij zichzelf weer eens grijnzend op de borst omdat hij beter was dan zijn collega's...

Dit valt niet echt te rijmen met elkaar - totdat je ontdekt wat de oorsprong van dit gedrag is én dat iemand beide stoornissen kan hebben. In 37% van de gevallen is een narcist ook een borderliner, zo blijkt uit onderzoek.

Verdiep je áltijd in beide stoornissen!

Daarom is kennis van narcisme én borderline als oorsprong van narcistisch misbruik noodzakelijk om te kunnen begrijpen waarmee je te maken hebt in je destructieve relatie en/of familie.

Stel: je ouder isoleert jou als kind van andere mensen omdat die 'slecht' zouden zijn. Je kunt (onterecht) bang worden en blijven voor mensen.

Wanneer je ontdekt dat dit gedrag voortkomt uit extreme verlatingsangst - een typisch kenmerk van borderline - begrijp je pas dat het helemaal niet aan die andere mensen ligt maar aan je ouder: een borderliner in dit geval.

Dus denk je met een narcist te maken te hebben? Verdiep je dan ook áltijd in borderline, en vice versa. Er wordt je dan zoveel meer duidelijk!

Kenmerken van narcisme en borderline: alle details

Aan de verschillen en overeenkomsten tussen narcisme en borderline is een speciaal hoofdstuk gewijd in mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' met hierin:

  • Verschillen en overeenkomsten
  • Het vertrekpunt: het 'ik'
  • Het valse Zelf
  • De narcist: een relatief stabiel zelfbeeld
  • De borderliner: een instabiel zelfbeeld
  • Van narcisme naar borderline en terug
  • Narcisme bij borderliners